Quạt trần công nghiệp sải cánh lớn là thiết bị quan trọng trong các nhà xưởng, kho bãi và trang trại, giúp lưu thông hàng trăm ngàn mét khối không khí, mang lại môi trường làm việc thông thoáng. Khi quạt HVLS gặp sự cố, luồng không khí bị đình trệ không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động mà còn có thể đẩy nhiệt độ khu vực sản xuất lên mức nguy hiểm.
Việc sửa chữa quạt trần công nghiệp, đặc biệt là dòng HVLS có sải cánh từ 3m đến hơn 7m, đòi hỏi kiến thức chuyên môn vững vàng về cả cơ khí lẫn tự động hóa (biến tần), và trên hết là sự tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn lao động. Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết, toàn diện giúp bạn bắt bệnh chính xác và xử lý triệt để các lỗi thường gặp nhất.
Các lỗi thường gặp ở quạt trần công nghiệp HVLS
Chẩn đoán đúng dấu hiệu ban đầu giúp kỹ thuật viên nhanh chóng khoanh vùng nguyên nhân sự cố trước khi thực hiện kiểm tra trên cao hoặc tháo các bộ phận của quạt. Một số lỗi phổ biến có thể nhận biết như sau:
Các lỗi thường gặp ở quạt trần công nghiệp HVLS
Đóng điện nhưng quạt không khởi động
Khi đã cấp nguồn nhưng quạt HVLS không quay, nguyên nhân thường liên quan đến nguồn điện bị mất pha, aptomat hoặc CB gặp sự cố, biến tần VFD báo lỗi hoặc dây dẫn kết nối với động cơ bị đứt, lỏng.
Trước tiên, cần kiểm tra nguồn điện đầu vào và trạng thái của aptomat tổng. Tiếp theo, quan sát màn hình biến tần để xác định mã lỗi nếu có. Kỹ thuật viên cũng nên kiểm tra đầu nối và đo thông mạch hệ thống dây dẫn từ biến tần đến động cơ để xác định vị trí mất kết nối.
Quạt rung lắc hoặc chao đảo mạnh khi vận hành
Quạt HVLS xuất hiện tình trạng rung, lắc hoặc mất ổn định khi quay có thể do bụi bẩn bám không đều trên các cánh, bulong liên kết bị lỏng, hệ thống cáp giằng chưa được căn chỉnh chính xác hoặc cụm cánh bị mất cân bằng động.
Cần dừng quạt để vệ sinh toàn bộ bề mặt cánh, kiểm tra các vị trí liên kết và siết lại bulong theo lực siết phù hợp. Đồng thời, kiểm tra hệ thống cáp an toàn và điều chỉnh tăng đơ để các dây cáp có độ căng tương đối đồng đều, tránh kéo lệch cụm quạt.
Động cơ phát ra tiếng lạo xạo hoặc tiếng gầm bất thường
Tiếng lạo xạo, tiếng gầm hoặc âm thanh cơ khí bất thường từ khu vực động cơ thường là dấu hiệu vòng bi bị thiếu chất bôi trơn, hao mòn, rỉ sét hoặc hư hỏng. Với dòng quạt sử dụng hộp giảm tốc, nguyên nhân cũng có thể xuất phát từ bánh răng hoặc các chi tiết truyền động bên trong.
Trong trường hợp này nên dừng quạt để kiểm tra, tránh tiếp tục vận hành khiến mức độ hư hỏng tăng lên. Kỹ thuật viên cần kiểm tra tình trạng vòng bi, bổ sung loại mỡ bôi trơn phù hợp nếu vòng bi còn sử dụng tốt hoặc thay mới khi phát hiện độ rơ, nứt vỡ hay mài mòn nghiêm trọng. Khi thay vòng bi nên lựa chọn sản phẩm đúng thông số kỹ thuật từ các thương hiệu uy tín như SKF, NSK hoặc tương đương.
Quạt quay chậm hoặc tự ngắt sau vài phút
Quạt chạy yếu, tốc độ không ổn định hoặc tự dừng sau một khoảng thời gian ngắn thường liên quan đến tình trạng quá tải. Nguyên nhân có thể do bộ phận cơ khí bị kẹt, dòng điện động cơ vượt ngưỡng, nhiệt độ môi trường quá cao hoặc hệ thống tản nhiệt của động cơ và biến tần hoạt động kém.
Cần kiểm tra xem cánh quạt và bộ truyền động có bị vật cản hay ma sát bất thường hay không. Sau đó có thể sử dụng ampe kìm để đo dòng vận hành và đối chiếu với thông số định mức của động cơ. Đồng thời, vệ sinh bụi tại tủ điện, quạt làm mát biến tần và các khe tản nhiệt để cải thiện khả năng giải nhiệt.
Hướng dẫn xử lý chi tiết các lỗi thường gặp ở quạt HVLS
Các sự cố trên quạt trần công nghiệp HVLS thường tập trung vào hai nhóm chính gồm lỗi điện – hệ thống điều khiển, đặc biệt là biến tần và lỗi cơ khí liên quan đến động cơ, cánh quạt, kết cấu treo. Việc xác định đúng nhóm lỗi ngay từ đầu giúp kỹ thuật viên khoanh vùng nguyên nhân và tránh tháo dỡ thiết bị không cần thiết.
Hướng dẫn xử lý chi tiết các lỗi thường gặp ở quạt HVLS
Kiểm tra hệ thống điện và xử lý lỗi biến tần
Phần lớn quạt HVLS hiện nay sử dụng động cơ không đồng bộ 3 pha kết hợp biến tần hoặc động cơ nam châm vĩnh cửu PMSM. Khi hệ thống gặp sự cố, biến tần thường tự ngắt để bảo vệ thiết bị và hiển thị mã lỗi trên màn hình.
Tùy từng thương hiệu như INVT, Shihlin, Yaskawa hay Danfoss, ký hiệu mã lỗi có thể khác nhau. Vì vậy, cần đối chiếu thêm tài liệu kỹ thuật của đúng model biến tần đang sử dụng.
Lỗi quá dòng – Over Current
Các mã thường gặp có thể là oC, oC1, oC2 hoặc oC3.
Dấu hiệu nhận biết: Biến tần phát hiện dòng điện đầu ra vượt ngưỡng cho phép và lập tức ngắt để bảo vệ module công suất.
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Cánh quạt hoặc cụm truyền động bị kẹt khiến động cơ phải chịu tải lớn bất thường. Sau khi đã cô lập nguồn điện hoàn toàn, có thể kiểm tra khả năng quay tự do của cụm cánh và trục.
- Thời gian tăng tốc được cài đặt quá ngắn khiến động cơ phải tăng mô-men quá nhanh. Có thể kiểm tra thông số Acceleration Time và tăng thời gian tăng tốc phù hợp với tải quán tính lớn của quạt HVLS.
- Dây dẫn từ biến tần đến động cơ bị chạm chập, suy giảm cách điện hoặc cuộn dây động cơ bị lỗi. Trường hợp này cần kiểm tra cáp và đo điện trở cách điện bằng Megohmmeter hoặc Megomet.
Không nên reset biến tần liên tục khi chưa xác định được nguyên nhân vì lỗi quá dòng kéo dài có thể ảnh hưởng đến IGBT và động cơ.
Lỗi quá áp – Over Voltage
Các mã thường gặp gồm oV, oV1, oV2 hoặc oV3.
Dấu hiệu nhận biết: Điện áp DC Bus bên trong biến tần tăng vượt mức bảo vệ của thiết bị. Ngưỡng cụ thể phụ thuộc điện áp định mức và từng dòng biến tần, do đó không nên áp dụng một giá trị cố định cho mọi hệ thống.
Một trong những nguyên nhân phổ biến trên quạt HVLS là thời gian giảm tốc quá ngắn. Do đường kính cánh lớn và quán tính quay cao, khi biến tần yêu cầu động cơ giảm tốc nhanh, động cơ có thể chuyển sang trạng thái tái sinh và trả năng lượng về DC Bus.
Cách xử lý thường là kiểm tra và tăng Deceleration Time để quạt giảm tốc từ từ hơn.
Ngoài ra, cần đo điện áp nguồn ba pha đầu vào tại các pha R-S-T. Nếu điện áp lưới thường xuyên tăng cao hoặc dao động mạnh, phải xử lý nguyên nhân phía nguồn điện trước khi đưa quạt trở lại vận hành.
Lỗi quá nhiệt – Over Temperature
Các mã cảnh báo có thể xuất hiện dưới dạng oH, oH1 hoặc ký hiệu tương đương tùy hãng.
Khi gặp lỗi này, cần kiểm tra:
- Quạt làm mát bên trong biến tần có hoạt động bình thường hay không.
- Khe thông gió và lưới lọc bụi của tủ điện có bị bít kín không.
- Tủ điện có đặt gần nguồn nhiệt hoặc khu vực bị ánh nắng chiếu trực tiếp không.
- Nhiệt độ môi trường xung quanh biến tần có vượt giới hạn nhà sản xuất cho phép không.
Với nhà xưởng nhiều bụi, việc vệ sinh tủ điện và hệ thống tản nhiệt nên được đưa vào kế hoạch bảo trì định kỳ.
Xử lý quạt HVLS rung lắc hoặc chao đảo
Rung lắc bất thường là sự cố cơ khí cần được kiểm tra sớm. Nếu tiếp tục vận hành trong thời gian dài, tải động có thể tác động lên cụm động cơ, kết cấu treo, bulong liên kết và hệ thống giằng an toàn.
Xử lý quạt HVLS rung lắc hoặc chao đảo
Kiểm tra tình trạng mất cân bằng cánh
Trong các nhà máy gỗ, dệt may, cơ khí hoặc môi trường nhiều bụi, bụi có thể bám không đều trên các lá cánh. Khi khối lượng giữa các cánh chênh lệch, quạt dễ xuất hiện rung động khi quay.
Cần vệ sinh đồng đều toàn bộ cánh, bao gồm cả mặt trên và mặt dưới. Nên sử dụng khăn mềm cùng dung dịch vệ sinh phù hợp với vật liệu cánh, tránh hóa chất có khả năng ăn mòn bề mặt nhôm hoặc lớp phủ bảo vệ.
Sau đó kiểm tra:
- Ngàm hoặc tay liên kết cánh.
- Bulong bắt cánh.
- Bích nối giữa hub và động cơ.
- Các vị trí liên kết của cụm treo.
Những bulong bị lỏng phải được siết lại bằng cờ lê lực theo đúng mô-men nhà sản xuất quy định. Không nên sử dụng một giá trị mô-men chung cho mọi loại quạt HVLS vì kích thước và cấp bền bulong có thể khác nhau.
Kiểm tra và căn chỉnh hệ thống cáp giằng
Nhiều hệ thống quạt HVLS sử dụng các dây cáp thép bố trí theo nhiều hướng nhằm hạn chế chuyển động ngang của cụm quạt. Nếu một cáp bị chùng hoặc lực căng giữa các hướng không đồng đều, quạt có thể xuất hiện hiện tượng chao đảo khi vận hành.
Kỹ thuật viên cần kiểm tra:
- Điểm neo cáp.
- Tăng đơ.
- Khóa cáp.
- Tình trạng sờn, gãy hoặc ăn mòn của cáp.
- Độ căng tương đối giữa các hướng.
Có thể điều chỉnh tăng đơ để đưa lực căng về trạng thái cân bằng. Không nên siết một phía quá mức vì có thể kéo lệch cụm động cơ khỏi phương thẳng đứng.
Số lượng, góc bố trí và độ căng cáp phải tuân theo thiết kế của từng nhà sản xuất, không mặc định mọi quạt HVLS đều sử dụng chính xác bốn cáp ở góc 45 độ.
Xử lý động cơ phát tiếng kêu và hiện tượng bó trục
Khi động cơ xuất hiện tiếng rào, lạo xạo, lạch cạch hoặc trục quay nặng hơn bình thường, vòng bi là một trong những bộ phận cần được ưu tiên kiểm tra. Tuy nhiên, không nên kết luận chỉ dựa vào tiếng kêu vì các hiện tượng tương tự cũng có thể xuất phát từ lệch trục, rotor cọ stator hoặc chi tiết cơ khí bị lỏng.
Nếu xác định vòng bi bị mòn hoặc hư hỏng, có thể thực hiện theo quy trình sau.
Xử lý động cơ phát tiếng kêu và hiện tượng bó trục
Bước 1: Cô lập nguồn và hạ cụm động cơ
Ngắt hoàn toàn nguồn điện, thực hiện khóa và treo cảnh báo tại tủ điện nếu điều kiện nhà máy cho phép.
Các lá cánh nên được tháo theo đúng quy trình kỹ thuật để giảm tải cho cụm treo. Sau đó sử dụng thiết bị nâng hạ có tải trọng phù hợp để đưa động cơ xuống vị trí an toàn trước khi sửa chữa.
Không nên thay vòng bi trực tiếp trên cao nếu không có quy trình, giàn thao tác và thiết bị nâng chuyên dụng.
Bước 2: Tháo vòng bi cũ
Mở cụm động cơ theo tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất, sau đó sử dụng vam hoặc cảo vòng bi để rút vòng bi khỏi trục.
Không nên dùng búa đóng trực tiếp vào đầu trục vì lực va đập có thể:
- Làm biến dạng ngõng trục.
- Gây cong trục.
- Làm hỏng ren hoặc bề mặt lắp ghép.
- Truyền lực không kiểm soát vào các chi tiết bên trong động cơ.
Bước 3: Lắp vòng bi mới
Vòng bi thay thế phải đúng mã kích thước, khe hở trong, cấp tải, tốc độ và kiểu làm kín theo thiết kế ban đầu. SKF, NSK, NTN, FAG hoặc các thương hiệu tương đương có thể được sử dụng nếu thông số phù hợp.
Đối với môi trường nhiều bụi, một số động cơ sử dụng vòng bi có phớt cao su hai bên, thường ký hiệu 2RS hoặc tương đương. Tuy nhiên, không nên lựa chọn vòng bi chỉ dựa vào hậu tố này mà cần đối chiếu mã vòng bi nguyên bản.
Trước khi lắp phải làm sạch ngõng trục và kiểm tra dấu hiệu mòn, xước hoặc rơ.
Vòng bi có thể được lắp bằng dụng cụ ép chuyên dụng hoặc gia nhiệt cảm ứng khi phù hợp. Lực lắp phải truyền vào đúng vòng chịu lắp chặt. Ví dụ, nếu vòng trong lắp chặt với trục thì không được truyền lực ép qua vòng ngoài và bi vì có thể làm hỏng rãnh lăn.
Với vòng bi hở sử dụng hệ thống bôi trơn riêng, cần bổ sung đúng loại và đúng lượng mỡ chịu nhiệt theo yêu cầu của động cơ. Không nên bơm quá nhiều mỡ vì lượng mỡ dư cũng có thể làm vòng bi tăng nhiệt khi vận hành.
Sau khi hoàn tất, cần quay thử trục bằng tay, kiểm tra độ trơn, độ rơ và tiếng động bất thường trước khi lắp lại động cơ lên hệ thống.
Trên đây là hướng dẫn sửa một vài lỗi thường gặp của quạt trần công nghiệp. Với những lỗi phức tạp như cháy motor, hỏng biến tần, rung lắc mạnh hoặc xuất hiện tiếng kêu bất thường, doanh nghiệp nên liên hệ đơn vị kỹ thuật chuyên nghiệp để kiểm tra và sửa chữa an toàn, tránh tự tháo lắp khi chưa có chuyên môn.
Nếu doanh nghiệp đang cần mua quạt trần công nghiệp công suất lớn, vận hành ổn định và phù hợp với diện tích nhà xưởng, hãy liên hệ ngay với Nextfan để được tư vấn model, công suất và báo giá phù hợp.
