Nhiều gia đình có thói quen giặt xong là đóng cửa máy, để nguyên phích cắm đó cả tuần. Rồi tới lúc thấy tiền điện tăng, hoặc nghe hàng xóm kể chuyện chập ổ cắm, bạn bắt đầu phân vân có nên rút điện mỗi lần có cần thiết không, hay chỉ làm phiền và nhanh hỏng phích? Câu trả lời đúng phụ thuộc vào dòng điện chờ máy giặt tiêu thụ, môi trường đặt máy, và cách bạn ngắt nguồn.
Điện chờ của máy giặt là gì?
Máy giặt tắt không có nghĩa là máy không dùng điện. Máy giặt vẫn có thể ở trạng thái chờ khi phích cắm còn cấp nguồn.
Điện chờ là phần điện năng mà thiết bị vẫn tiêu thụ dù bạn không chạy chương trình giặt. Với máy giặt, trạng thái chờ thường liên quan tới việc bảng điều khiển/đèn báo và một số mạch điều khiển sẵn sàng nhận lệnh khởi động.
Tuy nhiên, nếu bạn rút và cắm phích liên tục để tiết kiệm điện, bạn đang tạo ra hao mòn cơ học ở chân phích và ổ cắm theo thời gian. EVN cũng cảnh báo thao tác rút ra cắm vào thường xuyên có thể đẩy nhanh lão hóa của phích cắm và tạo nguy cơ tiềm ẩn chập điện.
Quy tắc sử dụng là ưu tiên giảm thời gian chờ khi bạn ít dùng, và ưu tiên giảm thao tác rút–cắm khi bạn dùng thường xuyên nhưng điểm điện đã an toàn.
Khi nào nên rút điện hoặc tắt aptomat (CB)?
Bạn không cần phải rút điện máy giặt nếu bạn sử dụng máy giặt hàng ngày. Nhưng nếu nhà có trẻ nhỏ hoặc đi vắng dài ngày bạn nên ngắt nguồn để đảm bảo an toàn. Trước hết, cần phân biệt hai cách ngắt điện phổ biến:
- Rút phích cắm: bạn ngắt điện ngay tại thiết bị. Cách này đơn giản, nhưng phụ thuộc vào việc ổ cắm/phích cắm còn “đẹp” và thao tác của bạn có đúng hay không.
- Tắt aptomat (CB): bạn ngắt điện ở nhánh cấp nguồn. Cách này giảm việc rút–cắm lặp lại, nhưng bạn phải biết đúng CB nào đang cấp cho máy giặt.
Trong thực tế sửa chữa, phần lớn sự cố “điện” quanh máy giặt thường bắt đầu từ điểm tiếp xúc (ổ cắm–phích) và môi trường (ẩm, bụi, oxy hóa). Điểm tiếp xúc kém làm tăng điện trở. Điện trở tăng làm tăng nhiệt tại chỗ tiếp xúc. Nhiệt tăng làm vật liệu lão hóa nhanh hơn. Vòng lặp này khiến ổ cắm nóng, nhựa đổi màu, thậm chí đánh lửa.
Bạn nên ngắt nguồn (rút phích hoặc tắt CB) trong các tình huống sau:
- Máy đặt ở nơi ẩm hoặc dễ bị nước bắn (ban công sát nguồn nước, cạnh nhà tắm).
- Ổ cắm/phích cắm có dấu hiệu lỏng, cắm không “chặt tay”, hoặc từng đánh lửa khi cắm/rút.
- Nhà bạn hay gặp mất điện, điện chập chờn hoặc khu vực có mưa giông mạnh theo mùa.
- Bạn không dùng máy nhiều ngày (để máy nằm chờ quá lâu mà không có lợi ích gì).
- Bạn vừa phát hiện ổ cắm nóng bất thường sau khi máy chạy hoặc ngay cả khi máy không chạy.
Bạn tắt máy và chờ máy dừng hẳn (không rút giữa lúc máy đang xả/đang vắt), sau đó mới nắm vào đầu phích rút thẳng trục, không giật dây. Lúc này bạn nên nhìn nhanh ổ cắm xem có đổi màu, chảy nhựa, mùi khét không.
Nếu bạn ngại rút–cắm nhiều lần vì sợ nhanh lỏng ổ cắm, cách hợp lý hơn là ngắt điện bằng công tắc/thiết bị ngắt nguồn phù hợp tải để giảm thao tác cơ học ở chân phích. EVN cũng gợi ý hướng “lắp ổ cắm có công tắc” để chỉ bật/tắt mà không phải rút phích. Lưu ý vị trí phải khô ráo, tiếp xúc phải chắc, và không được có dấu hiệu quá nhiệt.
Tập thói quen dùng máy giặt tiết kiệm điện
Máy giặt tiêu thụ điện chủ yếu khi động cơ quay lồng, bơm xả hoạt động và (nếu có) gia nhiệt nước. Khi bạn giặt sai tải hoặc chọn chương trình không phù hợp, máy phải chạy lâu hơn và “đảo” nhiều hơn. Thời gian chạy tăng thì điện tăng; nước tăng thì thời gian bơm tăng; quần áo bẩn hơn thì bạn có xu hướng giặt lại, và điện lại tăng lần nữa.
Tải giặt là điểm bắt đầu. Tải quá ít khiến bạn “chạy máy nhiều lần”, tổng thời gian vận hành trong tuần tăng. Tải quá nhiều làm máy nặng, động cơ phải gánh lực lớn, thời gian vắt có thể kéo dài, và hiệu quả giặt giảm vì quần áo không có không gian đảo trộn. Kết quả thường là hoặc giặt lâu hơn, hoặc phải giặt lại.
Chế độ giặt là điểm thứ hai. Chương trình tiêu chuẩn thường cân bằng tốt cho đồ bẩn vừa. Chương trình nhanh phù hợp đồ ít bẩn, số lượng vừa. Chương trình ngâm hoặc giặt mạnh phù hợp đồ bẩn nặng, nhưng nếu lạm dụng cho đồ ít bẩn thì bạn đang trả thêm thời gian và điện mà không tăng nhiều chất lượng giặt. Bạn cần phân loại bẩn theo mức độ, không phải theo cảm tính.
Nếu máy có chức năng nước nóng, hãy coi đó là “chi phí lớn” về điện. Nước nóng hữu ích khi bạn cần vệ sinh sâu, đồ bám dầu mỡ, hoặc cần hỗ trợ khử mùi theo điều kiện phù hợp. Nhưng nếu bạn dùng nước nóng cho mọi mẻ giặt thông thường, tiền điện sẽ đội lên rõ rệt so với việc tối ưu tải và chương trình. Nhiều gia đình tiết kiệm được nhiều hơn nhất khi coi nước nóng là tùy chọn theo nhu cầu, không phải mặc định.
Vệ sinh lồng giặt và bộ lọc xơ vải là điểm thứ ba. Lồng giặt bẩn, đường nước bẩn, cặn bột giặt và xơ vải tích tụ làm hệ thống kém “thông thoáng”. Khi nước vào/ra kém, bơm làm việc lâu hơn. Khi quần áo còn cặn, bạn có xu hướng xả thêm hoặc giặt lại. Tất cả đều kéo theo thời gian vận hành tăng. Vệ sinh đều đặn giúp máy đạt hiệu suất giặt trong thời gian ngắn hơn.
Checklist thói quen tiết kiệm điện dễ áp dụng (giữ gọn, làm đều là đủ):
- Gom đồ để chạy ít mẻ hơn, tránh giặt lắt nhắt nhiều lần.
- Chọn chương trình theo mức bẩn; đồ ít bẩn ưu tiên chương trình ngắn.
- Hạn chế nước nóng nếu không thật sự cần.
- Làm sạch bộ lọc xơ vải và vệ sinh lồng giặt định kỳ để tránh phải giặt lại.
- Đặt máy cân bằng và chắc chân để giảm rung, giảm thời gian vắt “điều chỉnh” lặp.
Khi bạn sử dụng máy giặt theo đúng ba điểm trên, phần “điện chờ” trở thành yếu tố nhỏ. Lúc đó, quyết định rút điện sau khi dùng xong chủ yếu là để an toàn hơn là tiết kiệm điện.
Nên rút nguồn máy giặt sau khi dùng nếu nhà có trẻ nhỏ hoặc bạn đi vắng dài ngày
Với nhà có trẻ nhỏ, vấn đề không chỉ là “trẻ bấm nhầm”. Trẻ có thể kéo dây, chạm vào ổ cắm, hoặc làm đổ nước gần khu vực điện. Khi đó, điều quan trọng là kiểm soát đường điện và đường nước theo cách đơn giản, ít phụ thuộc vào trí nhớ. Bạn không cần biến nhà thành phòng kỹ thuật. Bạn cần tạo một thói quen “đóng – mở” rõ ràng sau mỗi lần giặt.
Nên đặt ổ điện thuận tiện để bạn ngắt nhanh sau khi giặt xong, đồng thời đặt ổ cắm/điểm ngắt ngoài tầm với của trẻ nhỏ. Nếu bạn chọn ngắt bằng CB, CB phải được ghi nhớ rõ ràng để không tắt nhầm. Ổ cắm phải ở nơi khô ráo và tiếp xúc chắc. Dù bạn chọn cách nào, điều quan trọng là “ngắt được, kiểm tra được, và tập cho trẻ nhỏ thói quen không chơi đùa với dây điện.
Với người hay đi vắng dài ngày, điện có thể gây quá nhiệt tại điểm tiếp xúc khi có điều kiện xấu. Nước rò có thể làm ẩm ổ cắm, làm tăng nguy cơ. Vì vậy, khi bạn rời nhà nhiều ngày, bạn cần ngắt nguồn cả điện và nước của máy giặt.
Khi cắm lại máy giặt mà thấy ổ cắm có mùi lạ, nhựa ố vàng, phích cắm rơ lỏng, hoặc CB nhảy ngay khi cấp điện. Những dấu hiệu này cho thấy hệ thống điện đang có vấn đề cần kiểm tra bài bản. Không nên cố giặt trước khi kiểm tra và chắc chắn nguồn điện và nguồn nước đã hoạt động bình thường.
Thói quen tốt là thói quen làm được lâu dài. Bạn không cần rút điện theo kiểu cực đoan mỗi lần giặt, nhưng bạn cũng không nên bỏ qua ngắt nguồn trong các bối cảnh rủi ro cao như ẩm ướt, ổ cắm kém, nhà có trẻ nhỏ, hoặc đi vắng dài ngày. Khi bạn đã tối ưu tải giặt, chọn chương trình hợp lý và giữ máy sạch, câu hỏi có nên rút điện máy giặt khi không sử dụng sẽ trở nên đơn giản: ngắt nguồn khi điều kiện yêu cầu, và vận hành đúng để tiết kiệm điện bền vững.



